Wie is er realistisch?

In reactie op Met dank aan Max Pam

De auteur betoogt dat rechts realistischer is dan links, dat links gekenmerkt wordt door (teveel) optimisme zoals het geloof in de maakbare samenleving, en tot slot zou men links te theoretiserend bezig zijn. Ik vind dat hier wat te gemakkelijk meegegaan wordt in de standaard beeldvorming over links en rechts.

Allereerst de term ‘realistisch’. Realistisch betekent volgens mij slechts dat je de situatie goed inschat. Dat bepaalt niet automatisch het gedrag dat daarop volgt. Iemand kan bijvoorbeeld geld lenen en daarbij realistisch weten dat de kans groot is het niet terug te krijgen – en het desondanks toch doen, daarbij het risico gewoon inschattend.

De voorbeelden die worden aangehaald zijn dan ook eerder opportunistisch: men grijpt de kans waar het uitkomt. Een realistische inschatting van je kansen helpt daarbij natuurlijk, maar je hebt ook de basishouding nodig dat je verder wilt komen, wilt winnen, en dat je bereid bent integriteit daarvoor op te geven. En het een volgt niet uit het ander.

Realisme lijkt me daarbij bij uitstek gebaseerd te zijn op feiten. Toch is uit de verkiezingscampagne van de afgelopen tijd wel gebleken dat de feiten in veel opzichten niet van belang zijn. Het imago dat men rechts zuinig is en links voor sinterklaas speelt, is veel sterker gebleken dan de bewijzen van het tegendeel. Kiezers zijn niet geinteresseerd in de feiten. Ook feiten over immigratie worden gewoon genegeerd, het doet er niet toe. Realistisch is dat nadrukkelijk niet.

Verder het optimisme. Op dit moment zijn het juist de mensen ter rechter zijde die vaak erg optimistisch zijn, met name over de invloed die zijzelf hebben gehad op hun gefortuneerde omstandigheden. Ze dragen immers uit dat ze zelf door hard werken hun positie hebben bereikt, niet ziek zijn omdat ze een gezonde werkethos hebben, etc. Misschien niet in de maakbare samenleving, maar wel de maakbare mens. En indirect toch een maakbare samenleving: dat criminaliteit verdwijnt als je maar hard genoeg straft, en dat mensen met een uitkering gaan werken als je hun leven maar miserabel genoeg maakt.

Een andere vorm van optimisme wordt treffend geillustreerd door dit artikel in VN. Ambitieuze projecten met geweldige vooruitzichten, opgesteld met optimistische begrotingen en fantastische planningen. Een deel daarvan is ongetwijfeld opportunisme: men wordt er zelf beter van. Maar sommige dingen zijn gewoon op het naieve af, gestuurd door grenzeloze zelfoverschatting en vertrouwen in de goede afloop. Als het dan toch mis gaat, blijkt men echt verbaasd. En soms houdt men tegen de klippen op aan overtuigingen vast, zelfs als allang blijkt dat dat geen zin meer heeft. (Een ander voorbeeld van niet-zo-realistisch.)

Tot slot het theoretiseren. Op dit moment zijn bij ‘links’ de meeste idealen over de maakbare samenleving waarin alle mensen goed zijn en lief wel behoorlijk op de achtergrond geraakt. De inzet van de verkiezingen was veel realistischer: werk, een sociaal vangnet, dak boven je hoofd, toegang tot zorg en onderwijs. Veel meer pretentie zat er niet achter. Aan de andere kant blijft echter de theorie van de vrije markt op alle punten heilig. Niet alleen omdat het nou eenmaal is waarmee we het moeten doen op dit moment, maar omdat men er echt in gelooft. Men doet aannames over de motivatie van mensen, en baseert daarop de veronderstelling dat het gedrag van mensen te sturen is door straf, of dat mensen beter presteren met grote bonussen. Dat is veel meer theoretiseren dan links op dit moment doet – en niet altijd even realistisch overigens, want diverse theorieen zijn bewezen onjuist.

Het lijkt mij dus niet dat rechts realistischer is, ze zijn in diverse opzichten zelfs onrealistisch optimistischer, en zeker ook niet minder theoretiserend.

Advertenties

1 reactie (+voeg die van jou toe?)

  1. Trackback: Misplaatst vertrouwen 2 | All out of bubblegum…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: