Individueel zorgplan

Zorgverzekeraar VGZ verplicht het gebruik van een individueel zorgplan.
‘Zelfmanagement is een van de pijlers van zorgverzekeraar VGZ voor chronische zorg. En daarbinnen is het individueel zorgplan een cruciaal element’, vertelt Ronald van Breugel, beleidscoördinator zorg bij VGZ. (Bron)

Vanaf 2013 stelt de VGZ het werken met een individueel zorgplan verplicht. Het idee klinkt aantrekkelijk: integrale zorg, meer betrokkenheid, betere communicatie. De praktijk blijkt vaak wat weerbarstiger. Hoe zinvol is het individuele zorgplan?

Mijn eerste zorg bij dergelijke initiatieven is altijd of dit soort dingen niet vooral nog meer bureaucratie, formulieren, nutteloze overleggen met zich mee brengen. Het streven is te begrijpen, maar ik ben sceptisch over de uitvoering. Uitspraken als “Het vraagt dus ook een actievere rol van de patiënt in zijn eigen gezondheid en gedrag” baren me zorgen, veel patienten bezwijken al zowat onder de last van het patient zijn. Nog actiever?

Het tweede is de verwijzing naar ‘gedragsverandering’. Is dat het doel? Zijn zieken ziek omdat ze zich verkeerd gedragen? De tendens in het artikel is in elk geval wel voornamelijk dat de patient gemotiveerd moet worden om dingen te veranderen. Dat zal soms zeker zinvol zijn, maar het ligt zo erg dicht in de buurt van ‘schuld.’  Een mening die toch al vaak gehoord wordt over ziekten en ziekzijn: had je maar…
De manier waarop het individuele zorgplan wordt gepresenteerd geeft me in dat opzicht geen prettig gevoel: het kan leiden tot extra druk en zelfs onvrijwillige controle door bijvoorbeeld de arts. Dat is tot daar aan toe bij een vrijblijvend middel, maar omdat het verplicht wordt vind ik dat wel problematisch.

Ik heb ook een aantal voorbeelden die zorgplannen (de niet-ict-vormen) bekeken. Daarbij valt me allereerst op dat in de voorbeelden van de niet-ict-plannen het toch vooral lijkt te gaan om wat de patient doet, niet wat de artsen en overige zorgverleners doen. De verplichtingen en afspraken van de zorgverleners komen in de plannen niet expliciet aan de orde. Over onderlinge communicatie van de partijen (en over welke zaken ze moeten communiceren) kon ik niets terugvinden.

De patient wordt bovendien gereduceerd tot getalletjes, met heuse targets (en soms zelfs beloningen voor het halen van de targets.) Dat is toch in tegenspraak met “Bij het werken met een individueel zorgplan gaat het nadrukkelijk niet alleen om medisch zelfmanagement (medicijngebruik, leefstijl), maar ook om sociaal en emotioneel zelfmanagement.”
In de voorbeelden van de zorgplannen staat helemaal niets over emotioneel of sociaal zelfmanagement.

Is dat dan voldoende reden om het af te kraken? Nou nee, niet direct. Het kan heel nuttig zijn denk ik, en iedereen die er gebruik van wil maken, moet het vooral doen. Maar verplichting lijkt me erg voorbarig. Ook al omdat wordt toegegeven dat het werken met de plannen, zeker op korte termijn, nog wel wat haken en ogen kent. Er moet meer tijd uitgetrokken worden, en de resultaten zijn in lang niet alle gevallen positief. Ik zou de verplichting als patient dan ook niet toejuichen.